SONDER in de klas:
(leren) kijken vanuit een ander perspectief
Vanuit verbinding, voorbij de eigen bubbel, in contact met een breder perspectief.
Samen met docenten en opleidingscoördinatoren van Landstede MBO ontwikkelde Studio NooitGedacht een ervaringsgericht lesprogramma voor het vak Loopbaan & Burgerschap. Het programma nodigt studenten uit om zich actief te verhouden tot culturele diversiteit, andere perspectieven en hun eigen maatschappelijke betrokkenheid.
Centraal staat het thema SONDER — een begrip dat door én samen met de studenten betekenis krijgt. Afkomstig uit The Dictionary of Obscure Sorrows van John Koenig, verwijst SONDER naar het plotselinge besef dat de mensen om je heen een leven leiden dat net zo complex en levendig is als het jouwe. Vol eigen gedachten, gevoelens, routines, dromen, relaties, teleurstellingen, dromen en ambities. Dát is wat wij studenten in het lesprogramma willen laten ervaren.
Les 1: Waarom zou je nieuwsgierig zijn?
Leerdoelen:
-
Na afloop van de les kunnen studenten benoemen hoe hun achtergrond en herkomst van invloed zijn op de vorming van hun huidige meningen, (voor)oordelen en aannames.
-
Na afloop van de les hebben studenten ervaren hoe ideeën, (voor)oordelen en aannames kunnen veranderen als je een completer beeld hebt van (het verhaal van) een ander persoon.
Opzet van de les:
De les wordt gegeven door een trainer samen met een co-trainer met een achtergrond die voor studenten vaak buiten hun eigen leefwereld ligt, bijvoorbeeld een ex-gedetineerde. Studenten onderzoeken hun eigen vooroordelen, grondhoudingen en overtuigingen via interactieve werkvormen die helpen om daarop te reflecteren. Het persoonlijke en onverwachte levensverhaal van de co-trainer vormt vervolgens het uitgangspunt voor een dialoog: hoe kijken we naar iemand vóórdat we diens verhaal kennen, en wat verandert er nadat we meer context en achtergrond hebben gehoord? Samen onderzoeken studenten welke informatie we vaak missen van mensen die we niet kennen, maar die belangrijk is voor het verkrijgen van een completer en menselijker beeld.
Huiswerkopdracht:
We worden dagelijks geconfronteerd met (voor)oordelen, aannames en stigma’s, zowel bij onszelf als op social media. Houd tot de volgende les je socials in de gaten en verzamel berichten waarin je een aanname of vooroordeel over een persoon herkent. Deel hiervan een aantal met de trainer.
Les 2: Hoe ben je eigenlijk nieuwsgierig?
Leerdoelen:
- Na de les hebben studenten ervaren wat het oplevert om hun eigen ideeën, meningen en oordelen tijdelijk te parkeren en deze te onderzoeken door het stellen van open vragen en hebben ze geoefend met het stellen van écht open vragen.
- Na afloop van de les hebben studenten ervaren welke nieuwe perspectieven en inzichten ontstaan door het gesprek aan te gaan met mensen over wie vaak wordt geoordeeld, en waarom praten mét waardevoller kan zijn dan praten óver.
Opzet van de les:
In het lokaal hangen de uitgeprinte posts met vooroordelen, aannames die de studenten hebben aangeleverd. Deze hangen rondom posters van personen waar veelal stigma’s over zijn, zoals een gedetineerde, een dak- en thuisloze, een vluchteling, een transgender persoon, maar ook bekende Nederlanders uit de politiek of showbizz. Na reflectie op de huiswerkopdracht worden de studenten uitgedaagd hun eigen ideeën, meningen en (voor)oordelen even te parkeren om met een open blik en nieuwsgierigheid naar de personen op de posters te kijken: welke vragen zou je aan deze persoon stellen om zijn / haar / diens huidige situatie, mening of achtergrond beter te begrijpen? Deze vragen worden op de posters geplakt en gezamenlijk besproken. Vervolgens verschijnen de afgebeelde personen onverwacht in de klas. In kleine groepjes gaan studenten daadwerkelijk met hen in gesprek en krijgen zij de gelegenheid hun vragen te stellen: niet praten óver, maar praten mét. De les wordt afgesloten met een gezamenlijke reflectie, waarbij ook de betrokken personen aanwezig zijn: hoe was deze ervaring, en welke inzichten heeft dit opgeleverd?
Huiswerkopdracht:
Met welke vooroordelen, aannames en stigma’s kun jij te maken krijgen in jouw (professionele) vervolgstap na het MBO? Hoe kun je bij collega’s, opdrachtgevers of studiegenoten toewerken naar een completer beeld, en wat vraagt dat van jou?
“Door de lessen en de ontmoeting met Abel kwam ik erachter dat er op een AZC bijna geen mogelijkheden zijn om te sporten en te spelen, dus ben ik naar een AZC bij mij in de buurt gegaan en heb ik gevraagd of ik hockey-training kan komen geven”
– Student Landstede Zwolle
Les 3: Hoe blijf je nieuwsgierig?
Leerdoelen:
- Na afloop van de les hebben studenten ervaren dat (voor)oordelen en aannames ook spelen in de directe omgeving, zoals bij studiegenoten, en dat andere vormen van elkaar leren kennen en ontmoeten bijdragen aan meer begrip en verbinding.
- Na afloop van de les hebben studenten kennis van creatieve en praktische werkvormen die kunnen zorgen voor nieuwe perspectieven en meer onderling begrip en verbinding.
De lessenreeks wordt afgesloten met een gezamenlijke reflectie: wat is je bijgebleven, wat neem je mee in je vervolgstap en waar zou je verder mee willen oefenen?
“Quote Sigrid”
– Sigrid Huisman, docent Loopbaan & Burgerschap
Bovenstaande opzet van het lesprogramma is ontwikkeld in samenwerking met Landstede MBO voor vierdejaars studenten. Belangrijk om te vermelden: om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de wensen en de praktijk van een school en/of klas, het lesprogramma wordt altijd nog in afstemming (en eventueel co-creatie) met de betreffende school en/of verantwoordelijke docent definitief vormgegeven. Zo zorgen we ervoor dat het programma aansluit bij de dagelijkse realiteit van de school en/of klas en dat het leereffect zo groot mogelijk is.
Op basis van opgedane ervaringen en feedback van studenten hanteren we drie uitgangsprincipes die in elk lesprogramma worden geborgd:
Uit de eigen bubbel
We verbinden de studenten met personen met uiteenlopende culturele achtergronden en levensverhalen, die zich vaak buiten de directe leefwereld van de studenten begeven.
Creatief
De werkvormen zijn creatief en verrassend, door de studenten vervolgens toe te passen binnen de eigen context en dragen bij aan (onderling) begrip en verbinding.
Ervaringsgericht
De lessen bestaan voor een klein deel uit theorie en richten zich voor een veel groter deel op praktijk en ervaring. Niet alleen luisteren, maar vooral doen en ervaren: learning by doing.
Wil je meer informatie? Heb je vragen? Wil je even sparren? Philip denkt graag met je mee!
Bel op +31 6 30680749, stuur een mailtje naar philip@studionooitgedacht.com of klik op onderstaande button om in contact te komen!
Ben je benieuwd naar de ervaring en toepassing op Landstede MBO?
Sigrid Huisman, docent en coördinator Loopbaan & Burgerschap, staat ervoor open om dit met je delen. Je kunt Sigrid bereiken via [telefoonnummer], sehuisman@landstede.nl of via onderstaande button.